Beleidsinformatie

Beleidsnota 2008 t/m 2009

1. Inleiding

Het eeuwfeest van de KNOB in 1999 was aanleiding voor een evaluatie van de activiteiten van de bond. Dit leidde in 2001 tot een herformulering van de doelstelling van de bond. Voortaan stelde de KNOB zich tot doel het behoud van en de zorg voor de roerende en onroerende monumenten van de Nederlandse cultuurgeschiedenis in de meest ruime zin te bevorderen. De activiteiten van de bond omvatten (statutair):

• Het verzamelen van kennis van en het wekken van belangstelling voor roerende en onroerende monumenten;
• Het verspreiden van kennis door middel van het uitgeven van een wetenschappelijk tijdschrift;
• Het bevorderen van andere publicaties op het werkterrein van de vereniging;
• Het organiseren van studiebijeenkomsten en excursies;
• Het zo nauw mogelijk samenwerken met verenigingen en instellingen, die een verwant doel nastreven;
• Het gebruik van alle wettige middelen.

Voor de uitoefening van zijn taken was de KNOB tot 2008 verzekerd van een structurele subsidiëring vanuit het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Door een wijziging van rijksbeleid wordt deze subsidie echter met ingang van 2008 gestopt. Dit betekent dat de Bond voor de organisatie van de activiteiten afhankelijk wordt van de contributies van leden, projectsubsidies en sponsoring. Dit vraagt om een zekere professionaliseringsslag binnen het bestuur en de organisatie. Een en ander is reden om de doelstellingen en de organisatie van de bond nogmaals te herzien en bij te sturen. Om deze reden wordt het beleidsplan een jaar eerder herzien dan bij de vaststelling in 2004 was voorzien en heeft de nota slechts betrekking op twee jaar. Dé kracht van de bond ligt in het Bulletin KNOB, het enige wetenschappelijke tijdschrift voor het ruimtelijke erfgoed, en de organisatie van thematische studiedagen met een wetenschappelijk karakter. Deze taken zullen worden gecontinueerd, ook na de stopzetting van de subsidie. Het is daarbij zaak dat deze nog beter aansluiten bij actuele ontwikkelingen in het erfgoedveld. De gedachte gaat daarbij uit naar de steeds verdergaande integratie en samenwerking van disciplines op het gebied van architectuur- en bouwgeschiedenis, historische geografie en archeologie binnen de diverse nationale en regionale erfgoedinstellingen. Het is van belang dat de KNOB hier in al zijn activiteiten op reageert en anticipeert. Aandacht voor het archeologische en gebouwde erfgoed is nog even belangrijk als in 1899 toen de KNOB werd opgericht. De KNOB blijft daarbij een essentiële rol vervullen. De KNOB is door onafhankelijkheid en ongebondenheid binnen het veld van erfgoedinstellingen (in potentie) een belangrijke speler. De Bond biedt immers een onafhankelijk forum voor discussies over de zorg voor het gebouwde erfgoed. Gezien de dynamiek van de moderne ruimtelijke ontwikkelingen en de verscheidenheid aan betrokken partijen is de bond onmisbaar.

2. Werkterrein

Het accent van de werkzaamheden van de KNOB ligt op het gebied van het ruimtelijke erfgoed: monumentenzorg, cultuurlandschap en archeologie. In voorkomende gevallen besteedt de bond ook aandacht aan andere sectoren van cultureel erfgoed, zoals musea en archieven. De KNOB richt zich op de wetenschappelijke benadering van erfgoedvraagstukken. De bond bevordert de wetenschappelijke discussie en levert een bijdrage door alle daarvoor relevante disciplines daarbij te betrekken. Dit betekent dat de bond zich niet bezig houdt met de problematiek van individuele organisaties, omdat dit meer op de weg van andere erfgoedorganisaties ligt. De wetenschappelijke invalshoek impliceert een nauwe samenwerking met de universiteiten en hogescholen. Dit komt mede tot uitdrukking in de samenstelling van de redactie van het Bulletin KNOB. De bond fungeert verder als een ontmoetingsplaats voor publieke en particuliere monumenten- en erfgoedinstellingen, universiteiten, hogescholen en particulieren. Op deze wijze kunnen nieuwe ideeën worden geformuleerd, problemen uitgewisseld en bediscussieerd. Voor het verder uitdragen van verworven inzichten en ideeën zijn de studiedagen en het Bulletin KNOB uitermate geschikt.

3. Kernactiviteiten en beleidsvoornemen

Door het stopzetten van de structurele subsidie vanuit de rijksoverheid is het noodzakelijk voor de KNOB om te besparen op kosten en de inkomsten te verhogen. Tegen deze achtergrond en in het verlengde van de taakstelling van de KNOB zullen de activiteiten zich de komende jaren richten op:

a. verbreding en versterking van het draagvlak KNOB

De bond stelt zich uitdrukkelijk tot doel zich op (het snijpunt van) de onderzoeksterreinen monumenten, cultuurlandschap en archeologie als hét belangrijkste wetenschappelijk forum te manifesteren. In de voorgaande periode lag om allerlei redenen de nadruk steeds meer op aan architectuur- en bouwgeschiedenis gerelateerde onderwerpen. Hierdoor werden onderwerpen op het gebied van cultuurlandschap of archeologie onvoldoende bediend. In deze periode wordt gestreefd om tot een meer evenwichtige programmering te komen. Dit zal onder andere naar voren komen in een versterking van de redactie van de KNOB vanuit deze twee disciplines. Het is noodzakelijk voor de KNOB nieuwe leden te werven. In de communicatie met publieke en particuliere verstrekkers van subsidies, alsmede met mogelijke sponsors, is het ledenaantal van zwaarwegend belang. Een in de studiedagen en het bulletin zichtbare verbreding van de aandachtsgebieden van de bond creëert mogelijkheden nieuwe leden aan te trekken. De contacten met de verschillende universiteiten en hogescholen zullen meer intensief worden benut om studenten te informeren over de voordelen van een lidmaatschap. Ook op andere wijzen wil de bond zich sterker naar buiten toe profileren.

b. positioneren van de KNOB binnen het erfgoedveld

De KNOB heeft van oudsher een belangrijke positie in het erfgoedveld. Lange tijd was zij nauw gelieerd aan de huidige Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten. Door het nieuwe beleid in 2008 zijn de directe financiële en personele banden met de Rijksdienst vrijwel doorgesneden. Dit neemt natuurlijk niet weg dat de bond ook in de toekomst graag samenwerkt met de Rijksdienst. Ook de goede relatie met de Rijksgebouwendienst zal worden gecontinueerd. De KNOB zoekt vanwege zijn wetenschappelijke doelstelling in de toekomst nauwe samenwerking met de universiteiten. De mogelijkheden om samen te werken met de Onderzoekscholen Kunstgeschiedenis en Archeologie worden onderzocht. Het secretariaat van de bond krijgt bovendien onderdak en andere faciliteiten aangeboden van het ®MIT, het kenniscentrum van de faculteit Bouwkunde van de TU Delft. De KNOB kan zo gebruik maken van de expertise binnen een van de meest spraakmakende instellingen op het gebied van de ontwikkeling van erfgoedbeleid, zonder zijn zelfstandigheid te verliezen. Het ®MIT kan ook een belangrijke impuls geven om de activiteiten van de bond beter te laten aansluiten met actuele erfgoedvraagstukken. De KNOB organiseert - voorlopig - een keer per jaar een zogenaamd Loenersloot-overleg, waarvoor hoogleraren van de verschillende betrokken universiteiten, alsmede vertegenwoordigers van belangrijke nationale monumenten- en erfgoedorganisaties worden uitgenodigd om over actuele ontwikkelingen in beleid of praktijk worden besproken. Deze bijeenkomsten zijn besloten, zodat de aanwezigen vrijuit van gedachten kunnen wisselen. Op deze wijze versterkt de bond zijn vooraanstaande positie binnen het erfgoedveld.

c. het organiseren van tenminste vier thematisch inhoudelijke studiedagen per jaar

Het organiseren van studiedagen is een van de kernactiviteiten van de KNOB. De thema's, die op de studiedagen aan de orde worden gesteld, spelen in op actuele onderwerpen en ontwikkelingen. Er wordt gestreefd naar een evenwichtige verdeling van studiedagen door het kalenderjaar. Jaarlijks wordt één studiedag georganiseerd in samenwerking met een universiteit of hogeschool, om aan studenten de mogelijkheid te geven de resultaten van hun (afstudeer)onderzoeken te presenteren. Minimaal één studiedag wordt georganiseerd in samenwerking met een provinciale of regionale erfgoedinstelling, waarbij ook wordt gestreefd om aan de onderzoekers van de betrokken instelling de mogelijkheid te geven onderzoeksresultaten in een themanummer van het Bulletin KNOB te presenteren. Eenmaal per jaar wordt een studiedag gecombineerd met de Algemene ledenvergadering. Op deze jaardag draagt de KNOB-voorzitter ook de visie van de KNOB op actuele ontwikkelingen op het terrein van de zorg voor het gebouwde en archeologische erfgoed uit.

De organisatie van de studiedagen zal vanaf 2008 in kostendekkend moeten zijn, inclusief een deel van de vaste exploitatiekosten van de KNOB. Samenwerking met andere organisaties ligt hierbij voor de hand. Wanneer mogelijk zal een projectsubsidie worden aangevraagd voor de organisatie van studiedagen. Dit betekent ook dat er zal worden gewerkt met een jaarplanning voor de studiedagen. Het KNOB-bestuur wijst een aantal van haar leden aan voor de begeleiding en organisatie van de studiedagen. Zij worden daarbij geassisteerd door het secretariaat.

d. het uitgeven van het Bulletin KNOB

Het Bulletin KNOB, dat zes maal per jaar verschijnt, is hét wetenschappelijke tijdschrift op het gebied van het gebouwde en archeologische erfgoed. Het streven is er op gericht om het Bulletin deze positie te laten behouden en uit te bouwen. Om tegemoet te komen aan de (internationale) normering van het wetenschappelijke karakter van het tijdschrift wordt - op termijn - serieus onderzocht om de Engelse samenvattingen uit te breiden of meer Engelstalige artikelen te publiceren.

Het streven is om het Bulletin, nog meer dan in het verleden, te positioneren als hét instrument en podium voor erfgoedorganisaties en -instellingen. Dit betekent dat verbreding van de behandelde onderwerpen wenselijk is. De wetenschappelijke kwaliteit van het Bulletin KNOB staat hierbij voorop. Om de sectoren archeologie en cultuurlandschap te versterken moet de redactie van het Bulletin worden uitgebreid.

Kandidaat-redacteuren worden voortaan eerst gevraagd om enige tijd te participeren als gastredacteur alvorens tot vast redactielid te worden benoemd.
De redactiewerkzaamheden worden belangeloos uitgevoerd door de redactieleden en het takenpakket van de hoofd- en eindredacteur is omvangrijk. Het is door de financiële ontwikkelingen op korte termijn niet mogelijk om hieraan tegemoet te komen door de aanstelling van een betaalde redactiesecretaris. Het heeft echter in de toekomst wel de aandacht.

Het jaarlijkse overleg tussen het bestuur en de redactie van de KNOB wordt voortgezet. Daarnaast wijst het bestuur een van zijn leden aan als contactpersoon voor de redactie. Wanneer mogelijk worden studiedagen en Bulletinnummers op elkaar afgestemd, ook in verband met mogelijke aanvragen voor projectsubsidies.

In overleg met de redactie wordt gestreefd naar reductie van de publicatiekosten.

e. samenwerking met verwante organisaties

De KNOB participeert samen met verschillende organisaties die zich met de materiële cultuurhistorie bezighouden in het Platform Mariaplaats. Dit contact leidde in het verleden tot succesvolle samenwerking, onder andere op het gebied van de organisatie van studiedagen. De KNOB zal deze samenwerking dan ook continueren.

f. verhoging inkomsten en fondsenwerving

Door het wegvallen van de structurele subsidie vanuit het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap na 1 januari 2008 is het voor de KNOB noodzakelijk om zijn inkomsten te vergroten. Dit zal op verschillende manieren worden bewerkstelligd:
- de contributies van de leden worden (gemodereerd) verhoogd;
- de organisatie van de studiedagen wordt kostendekkend;
- in voorkomende gevallen wordt voor studiedagen en/of themanummers van het Bulletin KNOB projectsubsidies aangevraagd;
- de bond benadert actief aannemers en architecten om te participeren als sponsorlid in ruil voor een eervolle vermelding in een apart colofon in het Bulletin KNOB en mogelijkheden deel te nemen aan de studiedagen;
- de bond zal aandacht geven aan de mogelijkheid tot het doen van schenkingen of legaten;
- het volgen van een bezwaar- en beroepsprocedure tegen de intrekking van de subsidie.

4. Schenkingen en Legaten aan de Koninklijke Nederlandse Oudheidkundige Bond.

De Koninklijke Nederlandse Oudheidkundige Bond zet zich als onafhankelijke landelijke vereniging in voor de bevordering van de kennis van archeologie, architectuur- en bouwgeschiedenis, cultuurlandschap en monumenten. Met een schenking aan de KNOB steunt U niet alleen onze organisatie, maar kunt u ook profiteren van de nodige belastingvoordelen. Dat voordeel kan zowel van toepassing zijn bij een eenmalige schenking als bij een periodieke schenking.

Periodieke schenkingen:
Als u besluit om ieder jaar een schenking te doen aan de KNOB, dan wordt dit een periodieke schenking genoemd. De belastingvoordelen zijn dan groter. Mocht er namelijk meer dan vijf jaar achter elkaar een bedrag geschonken worden, dan is dit bedrag geheel aftrekbaar. Tevens is er geen minimum of maximum verbonden aan het bedrag. Een periodieke moet echter wel vastgelegd worden in een notariële akte.

Eenmalige schenking:
Mocht u een groot geldbedrag als schenking willen doen aan de KNOB, doe dit dan via een overmaking van een geldbedrag via uw giro- of bankrekening. Op die manier heeft u een bewijs dat u een schenking gedaan heeft. Om in aanmerking te komen voor belastingaftrek, hanteert de belastingdienst wel een zogenaamde drempel van 1% van het verzamelinkomen. Tel voor uw belastingsaftrek alle gelden op die u heeft geschonken gedurende het belastingjaar. Het bedrag dat boven deze 1 % komt van uw verzamelinkomen is dus aftrekbaar, echter er geldt ook weer een maximum, namelijk de bovengrens van 10 %.

Hoeveel betaalt de fiscus mee?
Afhankelijk van het verzamel inkomen kan de fiscus tot 52% mee betalen. Denk dus na, aan wie geeft u uw geld liever, aan de belasting of aan een instelling die zich zonder overheidssubsidie sterk maakt voor ons cultureel erfgoed. Hieronder een overzicht van de bijdrage van de ficus bij een eenmalige schenking:

• bij een bruto jaarinkomen tot 16.893 euro 34,4 %
• bij een bruto jaarinkomen tot 30.357 euro 41,95 %
• bij een bruto jaarinkomen tot 51.762 euro 42 %
• bij een bruto jaarinkomen van meer dan 51762 euro 52%

Het bestuur van de KNOB heeft de stichting "Financiële Ondersteuning Koninklijke Nederlandse Oudheidkundige Bond" opgericht. Deze stichting heeft inmiddels de "ANBI" (Algemeen Nut Beogende Instelling) status verkregen; d.w.z. niet belastingplichtig. Denkt U daarom ook eens bij het opmaken van Uw testament aan deze stichting, die als ANBI-instelling een totale vrijstelling van successierechten geniet, dus 0 %.

Het banknummer van deze stichting is 26.00.13.498 bij F. van Lanschot Bankiers te Utrecht ten name van Steunfonds KNOB.

De penningmeester wil U graag bij bovenstaande van dienst zijn. Nadere informatie kunt u opvragen via info@knob.nl of telefoonnr 0294-295556. Op onze website WWW.KNOB.NL vindt u algemene informatie over onze vereniging.

5. Organisatie

Er bestaat geen noodzaak om naar aanleiding van de beleidsvoornemens te komen tot een statutenwijziging. De organisatie van het KNOB-bestuur blijft dan ook ongewijzigd. Wel wordt er voor gekozen om tot een heldere taakverdeling te komen binnen het bestuur, zodat elke bestuurslid een eigen ‘portefeuille' beheert.

Het is van belang dat het bestuur in omvang beperkt blijft om met de nodige daadkracht de hierboven geschetste koers uit te zetten. Voor de goede organisatie van de bond blijft een secretariaat noodzakelijk.

Het kantoor van de KNOB wordt per september 2008 gevestigd aan de Universiteit Delft, waar de bond academische gastvrijheid ontvangt van het ®MIT. De bond krijgt daar haar statutaire vestigingsplaats.